Rijkswaterstaat

Uitvoeringsorganisatie ministerie van IenW

Het ministerie van IenW is verantwoordelijk voor het Waterbeleid in de Waddenzee, waarbij de minister van IenW de verantwoordelijkheid draagt voor het Waddenbeleid. Als uitvoeringsorganisatie van het ministerie van IenW houdt Rijkswaterstaat zich bezig met de uitvoering van het beleid binnen wet- en regelgeving. 

Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor het waterbeheer van de Waddenzee, waar waterveiligheid, scheepvaart, bereikbaarheid en waterkwaliteit onder vallen. De organisatie is daarnaast natuurbeheerder van de Waddenzee en is de zogenoemde ‘voortouwnemer’ voor het opstellen van het Natura 2000-beheerplan Waddenzee.

Onderdeel van het Beheerderscollectief Waddenzee

Rijkswaterstaat is onderdeel van het Beheerderscollectief Waddenzee. 

Op alle beheeraspecten van het Integraal Beheerplan voor de Waddenzee komen, is Rijkswaterstaat actief. Voor het water-, kust- en natuurbeheer van de Waddenzee werken zij nauw samen met organisaties uit het Beheerderscollectief en daarbuiten, waaronder het ministerie van LNV, de landschapsorganisaties, Staatsbosbeheer en de provincies.

Beheeraspect Vergunningverlening

Rijkswaterstaat is bevoegd gezag voor het waterbeheer op grond van de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 in werking is getreden. De Omgevingswet bundelt en vervangt onder meer de Waterwet en regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater binnen een integraal kader voor de fysieke leefomgeving. Hiermee wordt de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening verder versterkt.

Aan particulieren, bedrijven of andere overheden en instanties verleent Rijkswaterstaat vergunningen en ontheffingen wanneer zij activiteiten of werkzaamheden op en rond de Waddenzee of andere wateren verrichten. 

Beheeraspecten Toezicht, Handhaving en Gastheerschap

Rijkswaterstaat is naast het verlenen van vergunningen verantwoordelijk voor het coördineren  van toezicht en handhaving. Dit begint met voorlichting en gastheerschap, waarbij gebruikers van de Waddenzee geïnformeerd worden over wat wel en niet is toegestaan. Bij het houden van toezicht is het uitvoeren van een controle op locatie een veel voorkomend instrument. Daadwerkelijk handhaven of optreden tegen overtredingen kan hierop volgen. 

Op Richel, een deels afgesloten wadplaat, houdt Rijkswaterstaat bijvoorbeeld toezicht met behulp van het drijvende wadwachtersponton. Richel is een rustplaats voor verschillende vogelsoorten en zeehonden. De wadwachters die het ponton bemannen geven bezoekers voorlichting over het belang van rust voor deze dieren en geven aan waar bezoekers wel en niet mogen komen. Hier was Natuurmonumenten eerst verantwoordelijk voor, in 2021 heeft Rijkswaterstaat het stokje van hen overgenomen.

Beheeraspecten Monitoring en Praktijkgericht onderzoek

Rijkswaterstaat bouwt op kennis, inzichten en innovaties bij het inrichten van kust-, water- en natuurbeheer. Zij laten ook regelmatig onderzoek uitvoeren door onderzoeksinstituten zoals het Koninklijk Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ), de Rijksuniversiteit Groningen en Wageningen University & Research. 

Met tal van monitoringprogramma’s houdt Rijkswaterstaat het water, sediment en de natuur in de gaten. Stroming, morfologie en waterstanden, maar ook chemische en biologische gegevens worden al vele tientallen jaren routinematig ingewonnen. In samenwerking met de Universiteit Utrecht en met ondersteuning van Wageningen Marine Research ontwikkelde Rijkswaterstaat de Ecotopenkaart van de Waddenzee. Dankzij deze kaart beschikken beheerders over gezamenlijke basisinformatie en krijgen zij een gedeeld beeld van het ecosysteem.

Rijkswaterstaat is de trekker van het Project Basismonitoring. Vertegenwoordigers van alle relevante partijen zijn georganiseerd in een kernteam Basismonitoring waarbij het overkoepelende doel is om integrale en systeemgerichte monitoring van het Waddenzeesysteem te ontwikkelen. Met de BAW en het BCW wordt gekeken welke monitoring nodig is om te controleren of beheersinspanningen effectief zijn en of beheer- en beleidsdoelen worden bereikt.

Waddenzee samen beschermen

Al deze beheeractiviteiten van Rijkswaterstaat, in samenwerking met andere beheerders en partners en in opdracht van IenW, beschermen de Waddenzee als werelderfgoed en N2000-gebied. Ze scheppen ruimte voor morfologische processen en natuurlijke dynamiek in dit grootste getijdengebied ter wereld.